Articles for a General Public

Good Governance: the Ideal of Kingship in the ancient Near East

by Cindy Meijer

The Babylonian ‘Fürstenspiegel’

In the year 1873, during his search for new fragments of the Babylonian story of the Deluge, Assyriologist George Smith uncovered a cuneiform tablet broken in two halves in the remains of king Assurbanipal’s library in Nineveh. Smith quickly realized that this fascinating text contained warnings to the king and his officials, focusing on the negligence of justice and its consequences. The first eight lines of the Babylonian ‘Fürstenspiegel’ are exemplary for the content of the rest of the composition:

‘If the king does not heed justice, his people will fall into anarchy, his land will become wasteland.

If he does not heed the law of his land, Ea [the god of wisdom], the king of destinies,

will alter his destiny, and misfortune will again and again follow him.

If he does not heed his princes, his days will be short.

If he does not heed the scholar, his land will rebel against him.

If he heeds a rude man, the reason of the land will change.

If he heeds the craft of Ea, the great gods

in consultation will again and again follow him with ways of justice.’

Each sentence mentions an offense committed by the king and links this action to a punishment. A clear causal relationship exists between the action of the king and the adversity that follows it. Because the king has neglected the justice of the land, the gods become enraged and punish the royal wrongdoer in an appropriate way, often resulting in conquests by a ‘foreign enemy’. This part of the text can be seen as a general introduction, after which the author of the text arrives at his main point of interest and the actual theme of the 'Fürstenspiegel': the defense of the privileges of the cities of Nippur, Sippar, and Babylon, such as exemption from forced labor.

Nippur, Sippar and Babylon were ancient cult centers in Mesopotamia, where the temples of Enlil, Šamaš and Marduk were located. These cities were granted special privileges. For example, their citizens were exempted from service obligations and could not be compelled to perform military service or participate in royal building projects. Violation of these freedoms was seen as a terrible transgression to be punished by divine wrath. The freedoms that had to be protected against royal misbehavior were known in Babylonian as šubarrȗ. The literary text provides a mythological foundation for this institution: it states that the chief deities of the Babylonian pantheon decided in their assembly that the inhabitants of Sippar, Nippur and Babylon should be exempted from service. In reality, such exemptions were granted by the king and could be retracted in times of crisis. It is striking that the crimes that are targeted at one of the temple cities is avenged by the god of the city in question, while suffering of the three cities together is retaliated by Marduk as the chief of the pantheon or by gods that embody powers of nature. We read that if the king imposes forced labor on the citizens of Sippar, Nippur and Babylon, Marduk will turn over his land to the enemy, so that his people will have to perform corvée work for the enemy. Not only the king is warned in this way: high officials and dignitaries are also expected to respect the special status of the ancient temple cities, even under penalty of death. Scholars and chief temple administrators are advised not to take bribes or denounce the words of the citizens of the privileged cities lest they shall die by the sword on the command of Ea, the god of wisdom and creator of mankind. The gods appear as the avengers of a variety of misdeeds against the privileges of the Babylonian cities.

                                © Timo Roller

Relief of the Assyrian king Sennacherib


It is a question of all times: what is good governance? How should a king behave towards his subjects? Should his power be limited by certain boundaries, and if so, to what extent? Throughout the ages, different peoples have answered these questions in a variety of ways, often resulting in literary texts containing guidelines for good governance. This type of text is known in German as a ‘Fürstenspiegel’, which can be translated as ‘Mirror of Princes’. This term is appropriate, considered the fact that such a text reflects on the behavior, tasks and responsibilities of a monarch and gives advice on proper conduct. The purpose of the author was to hold a mirror up to the king’s face and in this way raise awareness of possible shortcomings. Works belonging to this genre were composed in many cultures and times: we know examples of Greek and Roman origin, which inspired later Byzantine and medieval texts. However, it is relatively unknown that a much earlier ‘Fürstenspiegel’ exists, namely a Babylonian version dubbed by modern scholars ‘Advice to a Prince’ or ‘Babylonischer Fürstenspiegel’. This literary composition can be viewed as the ancient Near Eastern answer to the question how a good king should act. Despite its small size of only 60 lines, it provides insights into a Babylonian ideal of kingship. In the following article, we will take a closer look at this text and the virtues of a good Babylonian king, but also at the crimes he should never commit.

Kings and officials

Taxes, freedom and the Achaemenid Empire

Taxes – in particular freedom from taxes – play an important role in the Babylonian ’Fürstenspiegel’. Again, the concept of šubarrȗ is crucial. The inhabitants of Nippur, Sippar and Babylon were exempted from corvée work and military service, which were significant forms of taxation in the ancient Near East. However, in the Neo-Babylonian and Achaemenid periods, the inhabitants of these cities did perform corvée work and military service! The rich elite normally chose to pay silver instead of performing the labor themselves by hiring a substitute. Yet, they were certainly not exempt from paying taxes. How and why that happened will be investigated in the Vidi project “Paying for All the King’s Horses and All the King’s Men: A Fiscal History of the Achaemenid Empire”.

A portrait of Marduk-apla-iddina II, according to many scholars the 'culprit' whose deeds inspired the 'Fürstenspiegel', with the first 20 lines of the cuneiform text in the background

But who is the enigmatic king that plays the leading part in this Babylonian literary work? Because his name remains unmentioned throughout the narrative, scholars can only speculate about the answer to this question. In an attempt to fix a date for the composition of the text, scholars have looked at the use of administrative terminology and grammatical features as well as political events that bear resemblance to the described occurrences.  The discussion has resulted in a variety of possible dates, ranging from the time of Hammurabi (1792-1750)  to that of Sennacherib (704-681), the Assyrian king who destroyed Babylon. Arguments were put forth to identify the ‘culprit’ as the Chaldean king Marduk-apla-iddina II (on the throne of Babylon in 721-710 and 703), known in the Bible as Merodach-Baladan. Others argued for an identification of that king with Nabû-šumu-iškun (760-748) or Sennacherib, in particular because the latter had destroyed Babylon. The latest date of composition is in any case the 8th century as a copy of the text was found in an archive from Nippur that is dated to the 8th century. The likelihood that the text was composed earlier is high.

Not all scholars assume that the Babylonian ‘Fürstenspiegel’ was composed with a specific king in mind. Some view the work as a normative piece of literature that could be used to criticize the king whenever this was deemed necessary, for example when property and rights were endangered. This theory is supported by evidence from Babylonian letters that quote the ‘Fürstenspiegel’ This example underlines the political significance of the ‘Fürstenspiegel’ and makes clear that it was used to actively influence the political situation in the country.

Now, who was responsible for the creation of this fascinating text?  As no authors are mentioned, we should ask whose interests are protected in the work. As we have seen, the text focuses on the rights of the inhabitants of Nippur, Sippar and Babylon. According to the text, the gods will punish a king who dares to impose fines and labor upon the citizens, takes bribes from them, voids their agreements and confiscates their property. Hence, it was the local elite of these ancient cult cities, the urban families whose identity and self-esteem derived from their service to the ancient gods of Babylonia.

Further Reading

Text publications and translations:

  • Böhl, F.M.T. 1937, Der babylonische Fürstenspiegel, Leipzig.
  • Cole, S.W. 1996, Nippur. IV, The early Neo-Babylonian Governor’s archive from Nippur, Chicago.
  • Foster, B.R. 2005, Before the Muses. An Anthology of Akkadian Literature, Bethesda.
  • Lambert, W.G. 1960, Babylonian Wisdom Literature, Oxford.
  • Reiner, E. 1982, ‘The Babylonian Fürstenspiegel in practice’, in: M.A. Dandamayev, I. Gershevitch, H. Klengel, G. Komoróczy, M.T. Larsen, J.N. Postgate (eds.), Societies and Languages of the Ancient Near East. Studies in Honour of I.M. Diakonoff, Warminster, 320-326.

Dating and discussion:

  • Biggs, R.D. 2004, ‘The Babylonian Fürstenspiegel as a Political Forgery’, in: G. Frame (ed.), From the Upper Sea to the Lower Sea. Studies on the History of Assyria and Babylonia in Honour of A.K. Grayson, Leiden, 1-5.
  • Diakonoff, I.M. 1965, ‘A Babylonian Political Pamphlet from about 700 BC’, Assyriological Studies 16, 343-349.
  • Paulus, S. 2015, `”Wenn der (babylonische) König die Rechtsprechung missachtet” – Herrscherkritik im Spannungsfeld von Norm- und Narration’, in: A. Blöbaum, C. Ronning (eds.), Normen und Narration in antiken Gesellschaften (in print).

Sources for the Study of the Achaemenid Empire

by Pieter Alkemade


At its peak the Achaemenid Empire stretched from northern Libya and Macedonia in the West to the Indus Valley in the East.

This vast area was inhabited by a variety of subjugated peoples that had their own local customs and (scribal) traditions. Hence, the textual material that has been found throughout the empire is diverse in character. Texts that provide information about the Achaemenid Empire and its organization pertain to various topics, they originate in different social contexts and they were written in different languages and on different writing materials. Although Aramaic was the official language for administrative communication, the number of available texts in this language is relatively low. The main reason for this is the fact that this Semitic language was mostly written on perishable materials, such as papyrus and leather. 

This article presents a brief and general introduction into the various sources for the study of the Achaemenid Empire and their character.

Map of the Achaemenid Empire around 500 B.C. (copyright original version Anton Gutsunaev 1983, copyright English version Uirauna 2009)

Sources from Iran

The second-largest group of documents come from the Achaemenid capital Persepolis. The group consists of two sets of cuneiform tablets, mostly written in Elamite, a language that was used alongside Aramaic in the administration of the heartland of the empire. The texts were part of the regional Persepolis administration. One set, called the 'Fortification Archive', comprises 15,000 or more tablets with Elamite inscriptions, often sealed and sometimes with dockets written in Aramaic. 6,000-7,000 of these texts are useful for analytical study and of these around 2,400 have been published. They were written under king Darius I (522-484 B.C.) between 509 and 493 B.C. Furthermore, 800 tablets with Aramaic writing and a few single texts in other languages (Old Persian, Babylonian, Greek and probably Phrygian) have been unearthed as well as 5,000 sealed unwritten tablets of which the exact function remains unclear. The archive documents the organization and control of the intake, storage and redistribution of foodstuffs in the imperial heartland. The recipients of these commodities were deities (as offerings), nobles (including the royal family), workers (as wages in kind) and animals (as fodder). The many sealings inform us about those involved in the transactions and as such functioned to identify, authenticate and verify.

A Persepolis ´Fortification Tablet´ (copyright Persepolis Fortification Archive Project, Oriental Institute, Chicago)

The other set, the 'Treasury Archive', consists of tablets and fragments, of which 139 tablets have been published. All of these were written in Elamite with the exception of one Akkadian text. In addition, 199 unwritten sealed tablets and small pieces of clay called 'bullae' belong to this group. The Elamite texts are dated to the first half of the fifth century (492-458 B.C.), that is, between the thirtieth year of Darius I and the seventh of Artaxerxes I (465-424 B.C.). They record (partial) silver payments that were sometimes expended in place of rations in kind or to supplement the rations.

The 'Fortification Tablets' and 'Treasury Tablets' are particularly important for the study of the Achaemenid Empire as they provide us with information on a regional administration that has a strong connection with the royal sphere, a realm about which Babylonian sources tell us very little. Moreover, knowledge of the bureaucracy of the heartland is paramount to understanding the developments of the administrative structures in the various subjugated regions of the empire.

There are also some indications that the Persepolis administration was not the only one in Iran, but that there were other regional administrative systems of institutions near the Persian heartland. For more on the source material from the heartland, see next article.

Following ancient Near Eastern customs, Achaemenid kings had monumental inscriptions fashioned. These texts were mostly found in Iran. Most of these texts do not tell us much about historical events and conquests but they provide us with information on (the ideology of) Achaemenid kingship. Exceptional is the Bisotun-inscription of king Darius I which was written in three languages: Old Persian (written in an alphabetic cuneiform script and almost solely used for royal inscriptions), Elamite and Babylonian. The text portrays this king's background and his rise to the throne.

The Babylonian sources

The cuneiform tablets from Babylonia (southern Iraq) form the largest group of sources that are available for study. The wedge-shaped script was impressed onto clay tablets which were then dried and occasionally baked, sometimes accidently in a fire. As such clay tablets can easily survive for millennia buried under ruins and layers of earth. As a result tens of thousands of tablets have been found for the period of Achaemenid dominance and the preceding Neo-Babylonian period (626-539 B.C.), of which over 20,000 can now be studied (the rest has not been published or read yet). The language used is the Neo-Babylonian dialect of Akkadian, a Semitic language that was already in use in the third millennium B.C.

The archival texts are administrative and legal records as well as letters. They come from private and temple archives dated to the late seventh, sixth and fifth centuries B.C. Information about the organization of the Achaemenid Empire can be gleaned from the contacts of the archive-holders (i.e. the urban elites including the priestly class, and the municipal and temple institutions) with the royal administration. These contacts were particularly intensive in the realm of the organization of taxation and corvée labor and the related organization of royal building projects, such as canals and roads.

A decisive break in our source material can be observed in the second year of the reign of Xerxes I (485-465 B.C.). In this year a Babylonian revolt against the Achaemenids was crushed and many archives from North Babylonia came to an end. It appears that the native urban elites that had supported the rebellions were removed from their seats of power and replaced by men with different backgrounds who were loyal to the Achaemenids. As a consequence, in the later archives and the archives from North Babylonia that do extend over the second year of Xerxes ties with the Persian aristocracy and administration play a much larger role in comparison.

© Persepolis Fortification Archive Project, Oriental Institute, Chicago

Part of the Bisotun-inscription. The third figure from the left represents king Darius I. To his left stand two of his servants. The nine bound figures to his right represent conquered peoples. A tenth figure (the throne pretender Gaumata?) is trampled under the king's foot.

An Elephantine papyrus

Sources from Egypt

From Egypt come hundreds of Aramaic texts and hundreds of documents written in a cursive script known as 'Demotic Egyptian', many of which remain unpublished. The texts have a variety of topics and backgrounds. Several smaller collections of texts and scattered texts have been found, but I will focus on the largest collections here. Two sets of Aramaic documents have a background in the Achaemenid military sphere. One of them is a collection of papyri and ostraca (inscribed sherds of pottery) that originated in a Jewish community of soldier-families that were stationed at Elephantine (modern Aswan). It documents aspects of their daily life (including the religious sphere) and their contacts with the royal administration. The other set of papyri comes from Hermopolis and are letters of soldiers to their families in the south. Another archive consisting of papyri and ostraca comes from Saqqara (Memphis) and is presumed to have a background in the Achaemenid administration of the region. Sadly the texts are damaged and most remain unpublished. The texts that can be read deal with a variety of topics, including taxation.

The most important set of texts from Egypt for the study of the Achaemenid Empire is the so-called Aršama archive. It consists of 26 undated Aramaic letters written on leather that were discovered in a pouch. Since the texts were purchased on the antiquities market, we do not know where they came from. The documents revolve around a Persian provincial governor (satrap) and estate-holder, Aršama. The letters allude both to his functions as a satrap and to the management of his estate. In addition to these letters, a number of other significant references to Aršama have been identified (sometimes tentatively) in Babylonian, Greek, and a number of other Egyptian texts from Elephantine, Saqqara and unknown sites. These texts together with the 26 letters from the pouch (a total of 54 texts) constitute what is referred to as the 'Aršama dossier'.

Articles for a General Public

The Greco-Roman sources

The last group of texts under discussion comes largely from outside the Achaemenid Empire (with the exception of Herodotus and a few other authors such as Ctesias, Dinon and Heracleides of Cyme) and many of these sources postdate the period of Achaemenid rule. Still the Greco-Roman texts remain invaluable to our understanding of political history. Unlike the sources from the Near East, with the exception of parts of the Old Testament, they are literary narratives that focus on a variety of historical and cultural topics. An interest in historical analysis is reflected in many of the historians' work but they were often too uninformed, biased (for example the idea of the effeminate and arrogant 'Easterner') or inclined to embellish their accounts with fantastic stories. Scepticism is required, in particular when a historical account was written by an author who lived long after the fall of the Achaemenid Empire. Of the historians that could have been eyewitnesses Herodotus (±484-±425 B.C.) is the most important because of his interest in Achaemenid history and society. However, Herodotus' histories are filled with inaccuracies and fantastic tales. Other important historians of the time were, in chronological order:

© Marie-Lan Nguyen

Bust of Herodotus

Sources from Bactria

Bactria was a region in and around the northeast of Afghanistan. An archive has been identified in this remote part of the empire. It consists of 48 texts in Aramaic, 30 of which were written on leather. The remaining 18 are tallies (wooden sticks with markings and some lines in Aramaic) that reflect a system of bookkeeping. The texts come from the third quarter of the fourth century B.C. with the exception of two texts that are dated a century earlier. They are mostly accounts that have a background in the court of the satrap of Bactria, Ahvamazda, and letters from this satrap to his subordinate governor Bagavant. As such the archive provides us with insight in the highest sectors of bureaucracy and administration of Achaemenid Bactria and its neighboring region Sogdiana.

  • Thucydides (±460-±400 B.C.) who only illuminates the involvement of the Persians on the sidelines in the Peloponnesian War.
  • Ctesias of Cnidus (fifth-fourth century B.C.) whose work is only known to us from excerpts in the works of later authors such as Diodorus Siculus (first century B.C.), Plutarch (50-120 A.D.) and Photius (ninth century A.D.).
  • Xenophon (±430-±354 B.C.) who presents us with important information on Persian institutions and on certain regions of the empire, but who is not always objective or free of bias.   

Two other contemporary historians can furthermore be mentioned here as they wrote histories of Persia (Persica):

  • Dinon (±360-±340 B.C.).
  • Heracleides of Cyme (±350  B.C.).

In addition to these historians Pseudo-Aristotle (lived around the same time as Aristotle (384-322 B.C.)) should be mentioned here. His Oeconomica, in which he discusses the economies of states, contains valuable information on taxation in the late Achaemenid to the early Seleucid period.

The following authors lived in later times, but also give us important information on the Achaemenid Empire in their works:

  • Cornelius Nepos (first century B.C.).
  • Diodorus Siculus (first century B.C.).
  • Strabo (64-±24 B.C.).
  • Curtius Rufus (first century A.D.?)
  • Plutarch (50-120 A.D.).
  • Arrian of Nicomedia (second century A.D.).
  • Polyaenus (second century A.D.).
  • Aelian (± 170-230 A.D.).
  • Athenaeus (±200 A.D.).
  • Justin (mid-second century to late fourth century A.D.).

Further Reading



  • Kuhrt, A., 2007, The Persian Empire: A Corpus of Sources from the Achaemenid Period, London & New York. (chapter 1 (p. 6-15) in particular provides a good starting point for anyone interested in the source material, whether in general or for specific regions)


The Babylonian sources*

  • Jursa, M. 2005, Neo-Babylonian Legal and Administrative Documents: Typology, Contents, and Archives, Münster.
  • Jursa, M., 2010, Aspects of the Economic History of Babylonia in the First Millennium BC: Economic Geography, Economic Mentalities, Agriculture, the Use of Money and the Problem of Economic Growth, Münster.
  • Waerzeggers, C., 2003/2004, 'The Babylonian Revolts Against Xerxes and the "End of Archives"', Archiv für Orientforschung 50, 150-173.

* Consider the first two publications for more references.

Sources from Iran

  • Dandamayev, M., 2002, 'Persepolis Elamite Tablets', Encyclopaedia Iranica, <>.
  • Henkelman, W.F.M., 2008, The Other Gods Who Are: Studies in Elamite-Iranian Acculturation Based on the Persepolis Fortification Texts, Leiden, 65-179.
  • Henkelman, W.F.M., 2013a, 'Persepolis Tablets', in: R.S. Bagnall e.a. (eds.), The Encyclopedia of Ancient History, Malden (MA), 5179-5181.
  • Henkelman, W.F.M., 2013b, 'Administrative Realities: The Persepolis Archives and the Archaeology of the Achaemenid Heartland', in: D.T. Potts (ed.), The Oxford Handbook of Ancient Iran, Oxford, 528-546.

Sources from Egypt

  • Ma, J./Tuplin, C./Allen, L., 2013, The Arshama Letters from the Bodleian Library, vol. 1, Oxford. (see also the website of the Arshama-project)
  • Porten, B., 1968, Archives from Elephantine: the Life of an Ancient Jewish Military Colony, Berkeley (CA).
  • Porten, B. e.a., 1996, The Elephantine Papyri in English: Three Millennia of Cross-Cultural Continuity and Change, Leiden/New York/Köln.
  • Porten, B./Yardeni, A., 1986-1999, Textbook of Aramaic Documents from Ancient Egypt, Jerusalem.
  • Rosenthal, F./Greenfield, J.C./Shaked, S., 1986, 'Aramaic', Encyclopaedia Iranica, <>.
  • Segal, J.B., 1983, Aramaic Texts from North Saqqâra (with some fragments in Phoenician), London.

Sources from Syria-Palestine

  • Ephʾal, I./Naveh, J., 1996, Aramaic Ostraca of the Fourth Century BC from Idumaea, Jerusalem.
  • Lemaire, A., 2006, 'New Aramaic Ostraca from Idumea and Their Historical Interpretation', in: O. Lipschits/M. Oeming (eds.), Judah and the Judeans in the Persian Period, Winona Lake (IN), 413-456.
  • Porten, B./Yardeni, A., 2006, 'Social, Economic and Onomastic Issues in the Aramaic Ostraca of the Fourth Century B.C.E.', in: O. Lipschits/M. Oeming (eds.), Judah and the Judeans in the Persian Period, Winona Lake (IN), 457-488.
  • Porten, B./Yardeni, A., 2014, Textbook of Aramaic Ostraca from Idumea, vol. 1, Winona Lake (IN).
  • Porten, B./Yardeni, A., 2015, Textbook of Aramaic Ostraca from Idumea, vol. 2, Winona Lake (IN) (forthcoming).

Sources from Bactria


  • Briant, P., 2009, 'The Empire of Darius III in Perspective', in: W. Heckel/L. Trittle (eds.), Alexander the Great: A New History, Blackwell, 141-170.
  • Naveh, J./Shaked, S., 2012, Aramaic Documents from Ancient Bactria from The Khalili Collections, London.
  • Shaked, S., 2004, Le satrape de Bactriane et son gouverneur: documents araméens du IV s. avant notre ère provenant de Bactriane. Conférences données au Collège de France 14 et 21 mai 2003, Paris.


The Greco-Roman sources

  • Briant, P. (ed.), 1995, Dans les pas des Dix Mille: peuples et pays du proche-orient vus par un grec, Toulouse.
  • Kyrkos, B.A./Baloglou, C.P., 2013, Oeconomica: Introduction, Translation and Commentaries, Athens.
  • Lenfant, D., 2004, Ctésias de Cnide. La Perse. L’Inde. Autres fragments, Paris.
  • Lenfant, D., 2007, 'Greek Historians of Persia', in: J. Marincola (ed.), A Companion to Greek and Roman Historiography, vol. 1, Oxford, 200-209.
  • Lenfant, D., 2009, Les Histoires perses de Dinon et d’Héraclide: fragments édités, traduits et commentés, Paris.
  • Lenfant, D. (ed.), 2011, Les Perses vus par les Grecs. Lire les sources classiques sur l’empire achéménide, Paris.
  • Lenfant, D., 2014, 'Greek Monographs on the Persian World: the Fourth Century B.C. and its Innovations', in: G. Parmeggiani (ed.), Between Thucydides and Polybius. The Golden Age of Greek Historiography, Cambridge (MA), 197-210.
  • Munson, R.V., 2012, 'Persians in Thucydides', in: E. Foster/F. Lateiner (eds.), Thucydides and Herodotus, Oxford/New York, 241-277.
  • Rollinger, R./Truschnegg, B./Bichler, R. (eds.), 2011, Herodot und das Persische Weltreich/Herodotus and the Persian Empire: Akten des 3. Internationalen Kolloquiums zum Thema "Vorderasien im Spannungsfeld klassischer und altorientalischer Überlieferungen", Innsbruck, 24.-28. November 2008, Wiesbaden.
  • Rollinger, R./Wiesehofer, J./Lanfranchi, G.B. (eds.), 2011, Ktesias' Welt/Ctesias' World, Wiesbaden.
  • Schmitt, R., 1993, 'Ctesias', Encyclopaedia Iranica, <>.
  • Stronk, J.P., 2010, Ctesias' Persian History. Part 1: Introduction, Text, and Translation, Düsseldorf.
  • Tuplin, C., 1996, 'Xenophon’s Cyropaedia: Education and Fiction', in: A. H. Sommerstein/C. Atherton (eds.), Education in Greek Fiction, Bari, 65-162.
  • Tuplin, C., 2004, 'The Persian Empire', in: R. Lane Fox (ed.), The Long March. Xenophon and the Ten Thousand, New Haven/London, 154-183.
  • Tuplin, C., 2010, 'Xenophon and Achaemenid Courts: A Survey of Evidence', in: B. Jacobs/R. Rollinger (eds.), Der Achämenidenhof. The Achaemenid Court, Wiesbaden, 189-230.

Archives from the Achaemenid heartland

by Mark Tamerus


In the 1930s archaeological work undertaken at the site of Persepolis, ancient Pārsa, by an expedition of the Oriental Institute of the University of Chicago led to the discovery of large numbers of written clay tablets and other related objects the significance of which can hardly be underestimated. They have turned out to be indispensible sources of information on the Achaemenid Persian Empire, especially with regard to the administration of the empire’s heartland, but their importance reaches much further than that. An epitome of a lecture held by the excavator for the Royal Asiatic Society in September 1933 includes the statement that the tablets, mostly written in Elamite cuneiform, “will require years of labour and study to be deciphered.” This was, indeed, hardly an exaggeration: the publication of the archival materials is still ongoing, and much about them remains to be studied. At the same time, however, we can also say that a lot of progress has been made, especially in recent times, and our understanding of the archives’ contents and the implications they bear for our understanding of the organisation of the empire are rapidly increasing. The archival materials have indeed fundamentally influenced the study of Achaemenid history.

Seal impressions (from more than 3,000 different seals) provide vital information. Many individuals in the administrative system used seals to impress on the written records of transactions. These were not just people at the Persepolis offices but many others as well, varying from, for example, officials at local storehouses elsewhere in the heartland to travellers traversing the royal roads throughout the imperial heartland. The sealing was not quite done randomly: seals were impressed according to a number of fixed sealing protocols. As a means of conveying information they served to express jurisdictions, and for those to whom it concerned seal usage served the purposes of identification and verification. As such even seal impressions can be said to be a “language” that – visually – people could “read”. So it is really a combination of Elamite texts, Aramaic texts, seal impressions, and document types and shapes that together represent the Fortification archive.

The reverse of a Fortification text, showing the impression of a cylinder seal (copyright Persepolis Fortification Archive Project, Oriental Institute, Chicago)

Languages of the archive

The Elamite tablets referred to above are written in a variety of the Elamite language called Achaemenid Elamite. The use of Elamite for administrative purposes under the Achaemenid Persians indicates continuity in administrative practice in an area that had previously been part of Elam. But it is also clear that the language we find in the archives had undergone significant changes. We can thus see the effects of centuries of Elamite-Iranian language contact. The texts also contain a large number of Iranian (loan)words represented in Elamite writing. Most scribes of Persepolis texts were in fact Iranian speakers. ‘Iranian’ here means a vernacular form of Old Iranian that was closely related to the Old Persian of the Achaemenid royal inscriptions, which is an archaising form of the language. The intricacies of the Elamite language – a language isolate, meaning it cannot be (definitively) related to any other languages – and the lacunae in our knowledge of the Elamite lexicon as well as part of the Iranian lexicon sometimes complicate the study of the texts. Yet the language is understood sufficiently well to allow the archival materials to be studied properly, and great progress is being made indeed.

It is important to note that even if the Elamite tablets receive most attention, the term ‘archive’ here does not refer to these texts only. The Fortification archive also contains tablets written in other languages, and these were found together with the Elamite ones. In addition to some 250 Aramaic epigraphs on Elamite tablets (usually adding some information not made explicit in the Elamite text), the Fortification archive also contains about 800 tablets written in Aramaic, sometimes incised in the clay, sometimes written on it in ink. These texts may also have served to provide additional information, in combination with other documents, but we do not yet fully understand how the Elamite and Aramaic texts (or indeed sources of information unknown to us) interacted within the Persepolitan administrative system.

There are also tablets in Old Persian, Greek, Akkadian and – presumably – Phrygian, but only one of each. It seems that the Akkadian text does not actually belong to the Fortification archive proper, but the other tablets in all likelihood do. The discovery of the Old Persian tablet showed that it is not true that Old Persian writing was only used for the royal inscription, which is what many scholars thought.

Alongside these written tablets, there are also up to 5,000 uninscribed tablets. These are not merely lumps of clay: they are recognisable by their shape (which is the same as that of many written tablets), they were found together with the written tablets, and all of them are sealed with one or several seals, just like most of the Elamite tablets and all the Aramaic ones. They evidently served a particular function, most likely in combination with other (written) documents.

Discovery and publication of the archives

“Hundreds Probably thousands business Tablets Elamite Discovered On Terrace Herzfeld”

This is the text of a telegram received by James Henry Breasted (the founder of the Oriental Institute) on the 4th of March, 1933. The message reported on the find of the tablets that we now refer to as the Persepolis Fortification archive. They were discovered during excavations directed by Ernst E. Herzfeld. They were found with some luck: in order to be able to remove debris of the excavation work at the site the excavators were creating a transporting route that was to run through the northeastern fortification wall. It was there, in two chambers in the defense wall, that Herzfeld discovered the tablets. It has been considered in the past that they served merely as fill in the wall, but in fact the tablets seem to have been deliberately deposited there, in spaces that were sealed off already in antiquity. In 1935 the tablets, unbaked and fragile as they were, were shipped to Chicago on a long-term loan, where the study of the Fortification archive started soon after and continues to this day. Most of these tablets are currently still at the Oriental Institute, where the Persepolis Fortification Archive Project works on the publication of the unpublished part of the archive. Unfortunately a full excavation report was never published by Herzfeld, so that much about the find remains unclear.

According to current estimates the extant tablets and fragments represent some 15,000 or more original documents, though the number of texts sufficiently preserved to allow meaningful analysis is 6-7,000. The archive as we have it is nevertheless only a fragment of the total number of Elamite texts that must have been produced in the period to which the extant Fortification archive pertains: there may have been up to 100,000 texts, or even more. Fortification texts were first published by Richard T. Hallock in his 1969 Persepolis Fortification Tablets (2,087 texts) and in an article published in 1978 containing an additional 33 texts. In 2008 A.M. Arfaee published another 167 Elamite tablets, most of which had been sent back to Tehran already in 1948. A small number of additional texts have been published in recent times in a variety of scholarly contributions.

Herzfeld was removed from his directorship of the Persepolis expedition by the Oriental Institute in 1934, and was succeeded by Erich F. Schmidt. During excavations under Schmidt in the years 1936-1938 clay tablets were found in multiple rooms of the “Treasury” building elsewhere on the Persepolis terrace. This much smaller find, the Persepolis Treasury archive, consists of 746 tablets and fragments, of which 139 tablets (138 written in Elamite as well as one written in Akkadian) were published by George G. Cameron in his 1948 Persepolis Treasury Tablets, as well as in articles published in 1958 and 1965. In addition 199 clay bullae and unwritten tablets were found. These are referred to in Schmidt’s excavation report, published in 1957 (see below under “Further Reading” for references to these publications). Alongside the discovery of the Fortification and Treasury archives another discovery was made, this time east of the Persepolis terrace. There, in what is referred to as the “Mountain Fortification”, some sixty bullae (all sealed) as well as clay tags and a few seals were found.

The Persepolis Fortification archive

Currently edited Fortification texts date to the years 13 to 28 of the reign of Darius I (509-493 BCE). The archive as we have it is only a fragment of the total number of written (and other) documents that must have been produced. But it is not only a large number of documents that we do not have (which includes document types that are simply gone, such as Aramaic texts written on perishable materials). The attested archive also reflects only the work of a part of the Persepolis administrative system. The Treasury archive reflects another administrative branch, but there must have been other such branches as well which go unattested.

The central Persepolis administration was the focal point of a regional household economy that we commonly refer to as the “Persepolis economy”. The area it covered is roughly that of the modern province of Fārs in southwestern Iran. The Fortification archive documents (the organisation and control of) the intake, storage and distribution of foodstuffs that were locally produced throughout the area under the administration’s purview. Particularly frequent are texts that record the disbursement of food commodities to a variety of recipients. These include rations and remunerations for workers, travellers, officials and elite Persians, contributions to the so-called “table of the king” (as well as food products for other members of the royal house), offerings for deities, but also fodder for animals. Such transactions are recorded in documents commonly called “memoranda”, but there are also letter-orders through which, for instance, officials gave out orders to carry out a particular food disbursement. Scholars generally assume that the memoranda were written locally, rather than centrally at Persepolis. That means that they were written and sealed at the locations where transactions took place, such as the many way stations (along the roads), craft centres, ‘fortresses’ with some local administrative functions, estates, villages, and so on. These primary records would be periodically collected and taken to the central offices at Persepolis, where the information was processed into registers (often called “journals”) and – together with relevant data obtained otherwise, such as information from “inspectors” or the like travelling the area – into accounts.

A ‘memorandum’-type text from the Fortification archive (copyright Persepolis Fortification Archive Project, Oriental Institute, Chicago)

The archive is not only a source on the intake and distribution of food products. It also provides information on, for example, the organisation and management of labour (notably including the presence of large numbers of workers from other parts of the empire), the management of livestock (at least partly through a system of local livestock stations), landed property, the position and status of high officials, interaction between the regional Persepolis economy and the royal domain, food consumption at the itinerant royal court (the “table of the king”), the royal road system, aspects of religion, interaction with (semi-)autonomous population groups, and indeed taxation. Last but not least there is evidence for interaction between the Persepolis administration and other (regional) administrations in Iran, but there are also signs that there are connections on a broader imperial scale, suggesting the streamlining of bureaucratic practice in the context of the development and management of regional economies

The Persepolis Treasury archive

The attested Treasury archive dates to the period 492-457 BCE, that is, from the 30th year of Darius to the 7th year of Artaxerxes I. The only exception is the single Akkadian text found together with the Elamite Treasury tablets, which dates to the year 502 BCE (and is therefore contemporary with the Fortification archive). The fact that the earliest known Treasury text dates to Darius’s 30th year does not mean that this (sub)branch of administration did not exist at the time of the Fortification texts. They may well have co-existed.

The Elamite Treasury texts mostly record something we do not see in Fortification texts, namely the remuneration of craftsmen and others by payments in silver. These were payments in lieu of payments in kind, sometimes in addition to them. Again, this does not mean that one should assume that silver payments necessarily did not exist prior to the 30th year of Darius. In fact, such payments may well have existed before that year, but simply go unattested because we have no Treasury records from that time. Thus, unlike what some scholars assumed, the earliest Treasury text does not mark a change in the way workers were remunerated by the Persepolis administration.


The text from the 1933 Royal Asiatic Society lecture epitome quoted in the introductory paragraph is cited in Wouter F.M. Henkelman, 2008, The Other Gods Who Are. Studies in Elamite-Iranian Acculturation based on the Persepolis Fortification Texts (Achaemenid History 14), Leiden, p. 69. The text itself is published by an anonymous author as 'Recent discoveries at Persepolis', Journal of the Royal Asiatic Society 1934, pp. 226-232.

The text of Herzfeld’s telegram to Breasted presented under “Discovery and publication of the archives” is also quoted in Henkelman, The Other Gods Who Are, p. 69, as well as in an entry on the Persepolis Fortification Archive Project’s weblog, at (accessed on September 16th, 2015).

Further Reading

Recent, detailed descriptions of the archives can be found in Wouter F.M. Henkelman, 2013, 'Administrative realities: The Persepolis archives and the archaeology of the Achaemenid heartland', in: D.T. Potts (ed.), The Oxford Handbook of Ancient Iran, Oxford, pp. 528-546, and in chapter 2 of his aforementioned book The Other Gods Who Are (pp. 65-179). Henkelman also recently published a brief but informative encyclopedic entry “The Persepolis tablets”, in: R.S. Bagnall et al. (eds.), 2011, The Encyclopedia of Ancient History, Chichester, pp. 5179-5181.

The standard work on the Persian Empire is Pierre Briant’s 2002 book From Cyrus to Alexander. A History of the Persian Empire, Winona Lake (a translation of his 1996 monograph Histoire de l’Empire perse). Chapter 11 of this book makes ample use of the Persepolitan archives. Amélie Kuhrt’s 2007 book The Persian Empire. A Corpus of Sources from the Achaemenid Period, London & New York is an indispensible source for those wishing to acquaint themselves with primary sources on the Persian Empire. It includes translations of a significant number of Persepolis texts. The volume L’archive des Fortifications de Persépolis. État des questions et perspectives de recherches, edited by Pierre Briant, Wouter Henkelman and Matthew Stolper and published as volume 12 in the series “Persika” (Paris 2008) includes specialised contributions (in English) on a variety of topics pertaining to the Fortification archive, including the number of tablets it consists of, its discovery, seals, Aramaic tablets, uninscribed tablets, multilingualism in the archives, the geography of the administrative province, toponyms and the royal roads, among other topics.

Fortification texts are published in Richard T. Hallock, 1969, Persepolis Fortification Tablets, Chicago and, by the same author, “Selected Fortification Texts”, Cahiers de la Délégations archéologique française en Iran 8 (1978), pp. 109-136. Additional Fortification texts have been published in A.M. Arfaee, 2008, Persepolis Fortification Tablets, Fort. and Teh. Texts, Tehran. The Persepolis Fortification Archive Project is making available (preliminary) editions of new texts at the “OCHRE” online environment. See their website at

Treasury texts are published in George C. Cameron, 1948, Persepolis Treasury Tablets, Chicago, as well as in two articles by the same author: “Persepolis Treasury tablets old and new”, Journal of Near Eastern Studies 17 (1958), pp. 161-176, and “New tablets from the Persepolis Treasury”, Journal of Near Eastern Studies 24 (1965), pp. 167-192. The bullae and unwritten tablets are mentioned in Erich F. Schmidt, 1957, Persepolis II. Contents of the Treasury and Other Discoveries, Chicago.

Images and descriptions of a part of the Persepolitan seals are published in a first of several volumes on these seals: Mark B. Garrison and Margaret Cool Root, 2001, Seals on the Persepolis Fortification Tablets. Volume I: Images of Heroic Encounter, Chicago (2 volumes).


Vrouwen in het Perzische Rijk

door Cindy Meijer

Sources from Syria-Palestine

The sources from Syria-Palestine consist mostly of small concentrations and scattered finds of papyri and bullae. In addition, over 1,600 (possibly over 2,000) Aramaic ostraca have been found in Idumaea (Edom), of which 1,380 are considered legible and around 800 have been published. The vast majority can be dated to the fourth century B.C. The texts record transactions of mostly agricultural products. It is likely that they have a connection to the Achaemenid administration of the region: most ostraca probably record taxation in kind.

Another important source from the Syro-Palestinian region is the Hebrew Bible. In most of the relevant books (2 Chronicles, Ezra-Nehemiah, Isaiah, Jeremiah, Ezekiel and Daniel; the book Esther has its setting in Achaemenid court) we find reflections on Persian rule over the region and literary depictions of Achaemenid kings with a distinctly moral undertone. The image of the kings is generally positive. This view also appears in the work of the Jewish-Roman writer Flavius Josephus (37-±100 A.D.) whose work was heavily influenced by the Old Testament.


Het Perzische Rijk was een wereldrijk, dat zich uitstrekte van Libië tot het huidige Afghanistan en zijn grootste omvang bereikte tijdens de regering van koning Darius I (522-485 v. Chr.). Natuurlijk zag het leven van een vrouw in het Perzische Rijk er heel anders uit dan dat van een vrouw vandaag de dag. Ze had andere vooruitzichten, een andere positie in de samenleving en was voor veel zaken afhankelijk van een man. Bij opgravingen in landen als Irak, Iran en Syrië hebben archeologen grote hoeveelheden kleitabletten blootgelegd, een schat aan informatie over het dagelijks leven, de cultuur en de religie van mensen die duizenden jaren geleden leefden in het gebied dat door geleerden het oude Nabije Oosten genoemd wordt. Deze belangrijke bronnen verschaffen ook inzicht in de situatie van vrouwen in deze samenlevingen: we komen ze tegen in onder andere huwelijkscontracten, loonlijsten en brieven. Wie waren deze dames en hoe zag hun leven eruit?

© Wayiran

© 2015-20 Achaemenid Taxation Project

Kop van een Perzische vrouw

                uit Persepolis

De enigen die niet afhankelijk waren van toestemming van ouders waren weduwen en gescheiden vrouwen. Scheiden was namelijk ook mogelijk, al was hier vaak wel een speciale reden voor nodig, zoals overspel of mishandeling. Na een scheiding kon zowel de man als de vrouw opnieuw trouwen. Overspel door de vrouw werd zwaar gestraft, omdat het dan niet duidelijk was wie de vader van een eventueel kind zou zijn. De belangrijkste ‘taak’ van de vrouw was namelijk het baren van legitieme kinderen. In het geval dat zij geen kinderen kon krijgen, mocht de man een tweede vrouw erbij nemen. Deze had dan wel een lagere status dan de eerste vrouw; het ging in veel gevallen om een slavin. In hogere kringen kwam het vaak voor dat een man meer dan één vrouw had, al was het huwelijk in principe monogaam. Alleen de koning hield er een hele harem op na. Dit had voornamelijk te maken met politieke doeleinden: vaak werd een alliantie met een koninklijk huwelijk bezegeld.

Het huwelijk

Het huwelijk was een belangrijke gebeurtenis in het leven van een vrouw in het oude Nabije Oosten. Bijna alle vrouwen waren getrouwd en het werd heel belangrijk gevonden om kinderen te krijgen, die op latere leeftijd voor de ouders zouden kunnen zorgen. Vrouwen waren vaak erg jong als ze trouwden, tussen hun 14e en 17e levensjaar stapten zij in het huwelijksbootje. Mannen daarentegen waren tussen de 18 en 20 jaar oud als ze een huwelijk aangingen.

In Mesopotamië zijn veel huwelijkscontracten op kleitabletten gevonden, maar volgens geleerden was het de gewoonte om huwelijksovereenkomsten mondeling te sluiten. Met de huwelijkscontracten die door archeologen zijn gevonden is dus iets bijzonders aan de hand! Vaak is er sprake van speciale omstandigheden, zoals het erfrecht van kinderen, waardoor het nodig was om ze op te schrijven. Het huwelijk werd doorgaans door de ouders geregeld, zodat er voor de jonge mensen weinig te kiezen viel. Meestal was het de vader die een geschikte huwelijkskandidaat uitkoos. Als deze was overleden, was het de broer of de moeder van de aanstaande bruid die deze taak op zich nam. Van trouwen uit liefde was dus weinig sprake.

Machtige vrouwen

Het oude Mesopotamië was een echte mannenwereld. Vrouwen genoten minder vrijheden dan mannen en hadden andere plichten en verantwoordelijkheden. In principe stonden vrouwen altijd onder de autoriteit van een man: als jong meisje was dat haar vader, als gehuwde vrouw haar echtgenoot. Ze was minder zelfstandig en haar bezigheden waren hoofdzakelijk in en om het huis. Het baren en grootbrengen van kinderen was haar voornaamste taak. Toch zijn er in de Perzische periode grote verschillen te zien in de positie en mate van zelfstandigheid van vrouwen. Rijkdom was hierbij een belangrijke onderscheidende factor. Welgestelde dames hadden meer te zeggen en konden zelfstandig optreden in bijvoorbeeld zakelijke transacties. Van deze vrouwen weten we ook het meest, omdat juist de rijke families archieven hebben nagelaten met daarin tientallen kleitabletten over handelingen uit het dagelijks leven. Er is hierdoor veel bewijs dat vrouwen die tot de elite behoorden in hoge mate handelingsbekwaam waren en dus hun eigen zaken konden regelen zonder tussenkomst van een man. Ze speelden een rol in de handel, hadden de leiding over grote hoeveelheden personeelsleden, kochten slaven en verleenden kredieten. Dit waren geen hulpeloze huisvrouwen, maar vrouwen met macht!

Ook de weduwe had een andere positie dan de gewone, getrouwde vrouw. Zij had meer vrijheid omdat ze niet meer onder de macht van haar man viel en kon daardoor zelfstandig handelen. De vrouw nam als het ware de taak over die haar man eerst had vervuld, namelijk het leiden van het huishouden, totdat haar zoons oud genoeg waren om die op zich te nemen. Samen met de wees behoorde de weduwe tot de ‘zwakken in de samenleving’ en in koningsinscripties lezen we vaak over maatregelen die juist deze groepen moesten beschermen. De indruk wordt gewekt dat er makkelijk misbruik gemaakt kon worden van weduwen. Toch waren lang niet alle weduwen arm en hulpbehoevend. De weduwe had een hoge status en had de touwtjes in handen tot haar zoons volwassen waren. Zo lang dat duurde, moest zij het familiebezit beheren en zorgen dat het intact bleef. Van de volwassen zoons werd verwacht dat zij hun moeder zouden onderhouden. Dat kon door haar vaste rantsoenen voedsel en wol te geven, maar ook door haar door een slavin te laten verzorgen.

Een schilderij dat de Babylonische 'huwelijksmarkt' verbeeldt: 'The Babylonian Marriage Market' door Edwin Long


De vrouw nam een speciale plaats in binnen het gezin. Ze zorgde voor de kinderen, bestierde het huishouden en hield zich bezig met taken als voedsel koken, brood bakken, spinnen en weven. Vrouwen konden ook buitenshuis aan het werk gaan, bijvoorbeeld als maalster of weefster in dienst van de tempel of de staat. De arbeid werd in rantsoenen gerst (dat was het belangrijkste graan in die tijd, zoals tarwe bij ons is) of in zilver uitbetaald. Opvallend is dat in de Perzische periode mannen en vrouwen die in de textielindustrie werkzaam waren ongeveer evenveel voedsel ontvingen. In eerdere periodes is dit wel anders: dan krijgen de mannen dubbel zoveel liters gerst als de vrouwen.

Kinderen waren van groot belang in het oude Mesopotamië; vooral zoons waren zeer gewenst. Als een gezin alleen maar dochters telde, was dat alsnog een probleem. In dat geval was het een oplossing om een schoonzoon in de familie te adopteren en met de dochter te laten trouwen. De schoonzoon kon dan ook erven als de vader kwam te overlijden. Kinderloosheid was een ander probleem, dat veel verdriet veroorzaakte. Er bestonden allerlei rituelen en bezweringen om impotentie van de man te verhelpen. Adoptie en het nemen van een tweede vrouw waren uitkomsten bij een gebrek aan nakomelingen.

Vrouw en bezit

Als een meisje ging trouwen, kreeg ze van haar vader een gift mee, de zogenaamde bruidsschat. Meestal bestond die uit huisraad en voorwerpen als kleren, kruikjes met olie en spiegels. Vrouwen uit rijke families konden ook slavinnen, gouden en zilveren sieraden en vee mee krijgen. De bruidsschat werd binnengebracht in het huis van de schoonvader of echtgenoot en werd aan hem toevertrouwd, maar kwam nooit in zijn bezit: de vrouw bleef er de eigenaresse van. Huwelijkscontracten bevatten uitgebreide lijsten met voorwerpen die tot de bruidsschat behoorden, zodat deze gescheiden kon worden van de bezittingen van de schoonfamilie. De bruidsschat kon in gedeelten worden uitbetaald. Er waren ook gevallen waarin de bruidsschat werd teruggegeven. In een situatie waarin een keurige vrouw mishandeld werd door haar echtgenoot, was een echtscheiding het resultaat en mocht ze haar bruidsschat mee terugnemen naar het huis van haar vader.

Vrouwen konden niet erven. Omdat ze na de bruiloft bij de familie van haar man introk, had de vrouw geen recht op een erfdeel. In feite was de bruidsschat die ze mee kreeg haar erfdeel, een vrijwillige gift die nog tijdens zijn leven door haar vader aan haar geschonken werd. Alleen in speciale gevallen kon een vrouw erven, bijvoorbeeld als er alleen maar dochters in een gezin waren.

In de Perzische tijd hadden vrouwen hun eigen rolzegels. Dit waren cilindervormige zegels die in de natte klei van een tablet gerold werden en dan een afdruk achterlieten. De afdruk van zo’n zegel is te vergelijken met een handtekening bij ons. Vaak waren ze mooi versierd met patronen en mythologische voorstellingen en was de naam van de eigenaar erop te lezen. Deze cilinderzegels werden gebruikt om contracten te ondertekenen. Dat hooggeplaatste vrouwen zo’n zegel bezaten, geeft aan dat ze betrokken waren bij handelszaken.

Een rolzegel uit de Achaemenidische (Perzische) periode met daarnaast een afdruk in klei

De vrouwen die aan het hof van de Perzische koningen leefden, zijn een verhaal apart. Uit administratieve teksten uit de tijd van koning Darius blijkt dat vier vrouwen van de koninklijke familie in het bezit waren van volledige landgoederen, met paleizen en al! Er waren ateliers waarin door grote groepen arbeiders gewerkt werd om in hun behoeften te voorzien. Deze uitzonderlijk rijke vrouwen ontvingen hun inkomsten uit de koninklijke belastingen. Parysatis, de moeder van Artaxerxes II, bezat hele dorpen en had daarnaast ook velden en tuinen in de Babylonische stad Nippur. De vrouwen aan het hof moeten echte luxeleventjes hebben geleid, waarin het hen aan niets ontbrak.

Meer lezen?

  • Stol, M. 2012, Vrouwen van Babylon. Prinsessen, priesteressen, prostituees in de bakermat van de cultuur, Utrecht.

De Perzische Post

door Cindy Meijer


Heb jij je wel eens afgevraagd hoe mensen binnen het Perzische rijk op grote afstand met elkaar communiceerden en hoe de koning het voor elkaar kreeg om zijn macht uit te oefenen in veroverde gebieden ver weg van het hart van zijn rijk? Als het antwoord op deze vraag ‘ja’ is, dan ben je niet de enige. Ook Griekse auteurs die in de tijd van dit wereldrijk leefden (550-330 v. Chr.), zoals de beroemde geschiedschrijver Herodotus en de soldaat Xenophon, besteden er aandacht aan in hun werk. Zij waren gefascineerd door de enorme omvang van het rijk en waren zeer geïnteresseerd in het communicatiesysteem dat door de Perzen gebruikt werd. Ze stonden er vooral versteld van dat snelle communicatie mogelijk was in zo’n uitgestrekt gebied als het Perzische rijk! Maar hoe ging dit eigenlijk in zijn werk?

Ook bruggen maakten deel uit van het netwerk dat reizen en communicatie in het Perzische rijk mogelijk maakte. De Eufraat en de Tigris konden beide worden overgestoken door middel van permanente bruggen. De vele kleinere rivieren waren voorzien van pontonbruggen. In de oudheid werden deze drijvende bruggen gemaakt van een aantal aan elkaar gebonden schepen. Het voordeel van zulke bruggen was dat snel een verbinding met de oever tot stand kon worden gebracht en het was technisch gezien makkelijker dan het bouwen van een echte brug. Vooral in Mesopotamië waren pontonbruggen handig, omdat het waterniveau hier erg fluctueerde per seizoen. Ook het leger van Alexander de Grote bevatte een speciaal team van bruggenbouwers dat snel een pontonbrug kon maken als dat nodig was. 

Een pontonbrug in de oudheid: Romeins reliëf

Het Perzische wegennetwerk

Voor een goede communicatie was een uitgebreid wegennetwerk essentieel. De Perzische post was nauw verbonden aan het systeem van de koninklijke wegen. Herodotus beschrijft de Perzische koninklijke weg in het 5e boek van zijn ‘Historiën’. Deze weg verbond de Lydische hoofdstad Sardis met Susa, één van de hoofdsteden van het Perzische rijk. Volgens Herodotus doorkruiste de koningsweg alleen veilige, bewoonde gebieden. De historicus geeft ook de afstand in parasangs (een Perzische maateenheid, vergelijkbaar met 5,4 km) en somt het aantal rustplaatsen en herbergen langs de route op, net als de rivieren die overgestoken werden en de gepasseerde wachtposten. Toch blijkt uit zijn beschrijving dat Herodotus slechts gedeeltelijk op de hoogte was van het Perzische wegennetwerk en zelfs helemaal niets wist over de wegen door het Iraanse Plateau en Centraal Azië. Gelukkig vormen de kleitabletten uit Persepolis, de ceremoniële hoofdstad van het Perzische rijk, een goede aanvulling op het beeld dat door de Griekse auteur wordt geschetst. Uit deze bronnen weten we dat er ook verbindingen waren met onder andere Babylonië, Egypte en India en dat de koningsweg van Sardis naar Susa maar één van de vele wegen was. Ook verslagen van veldtochten geven informatie over de belangrijkste Perzische wegen, al houden die zich voornamelijk bezig met de bevoorrading van soldaten. De route van Persepolis naar Susa is het meest bekend, omdat we deze zowel kennen van de tocht van Alexander de Grote als van de Persepolis-tabletten. Aan de grote verscheidenheid van landen die genoemd wordt op deze kleitabletten is te zien dat de hoofdsteden van het rijk (Pasargadae, Persepolis, Susa, Babylon en Ecbatana) door middel van wegen verbonden waren aan alle provincies. Deze hoofdsteden waren onderling verbonden door grote wegen in een ruwe vierkantvorm.

Naast de koninklijke wegen waren er ook andere reisroutes, die vaak korter waren en door de bergen of de woestijn liepen. Deze laatste kennen we vooral uit beschrijvingen van militaire expedities. Een probleem dat we tegenkomen bij het gebruik van dit type bron is dat een weg die voor een veldtocht onbruikbaar was, dit niet hoefde te zijn in een normale situatie. Zo had een marcherend leger relatief snel na elkaar voorraden vers water nodig, waardoor een gebied misschien sneller tot woestijn werd gerekend. De nomaden die in dit gebied leefden, waren daarentegen wel goed in staat om over land te reizen dat door een legerofficier als ontoegankelijk zou worden gezien. Dat komt omdat deze mensen een grote kennis hadden van het gebied en in het bezit waren van dromedarissen, die de reis makkelijker en aangenamer maakten. In tegenstelling tot de ‘gewone’ wegen waren de koningswegen breed en goed begaanbaar met wagens. Dit betekent niet dat de wegen geplaveid waren; het waren zandwegen die goed onderhouden werden. In het regenseizoen veranderden de wegen in modderpoelen, met vervelende gevolgen: Xenophon beschrijft in zijn Anabasis hoe de wagens van Cyrus vastliepen in de modder en er weer uitgetild moesten worden.


De Griekse auteurs hadden grote interesse in de instelling van de koninklijke post, vooral vanwege het reusachtige terrein waarover boodschappen moesten worden overgebracht. Herodotus was erg onder de indruk van de Perzische koeriers, die sneller zouden zijn dan alle andere levende wezens. Voor het overbrengen van berichten was een slim systeem bedacht, dat door zowel Herodotus als Xenophon wordt beschreven. Langs de route was een aantal poststations gebouwd, op een dagreis afstand van elkaar. Fitte, uitgeruste mannen en paarden namen hier de plaats in van hun uitgeputte voorgangers die er al een hele reis op hadden zitten. Op hun beurt werden zij afgelost bij het volgende relais. De boodschappers reisden ook ’s nachts, waardoor berichten razendsnel gecommuniceerd konden worden ondanks de grote afstanden. Dit was een belangrijke ontwikkeling, omdat het voor de koning zeer belangrijk was om op de hoogte te zijn van de actualiteiten.

Naast het gebruik van koeriers konden berichten ook worden gecommuniceerd door middel van visuele signalen, zoals het ontsteken van vuren op goed zichtbare plaatsen. Deze techniek was zeer bekend in de oudheid. Ook kwam het voor dat een boodschap werd overgebracht door luid roepende mannen vanaf wachttorens. Dit was natuurlijk alleen mogelijk als de torens op niet al te grote afstand van elkaar stonden. Perzische jongelingen werden zelfs speciaal getraind in het roepen met luide stem!

Wie waren er verantwoordelijk voor het onderhoud van het uitgebreide wegennetwerk van het Perzische rijk? Het is duidelijk dat de aanleg en het onderhouden van wegen in zo’n enorm gebied niet alleen veel arbeidskrachten vereiste, maar ook een gespecialiseerde administratie. Sommige van de Persepolis-tabletten lijken te verwijzen naar een speciaal korps dat zich bezighield met het onderhoud van bestaande wegen en het aanleggen van nieuwe exemplaren. Het is ook waarschijnlijk dat in Perzië zelf de zogenaamde kurtaš (afhankelijke arbeiders in dienst van de overheid) aan het werk werden gezet. Daarnaast moest ook de plattelandsbevolking werk verrichten voor de koning tijdens de corvée-arbeid, een vorm van belasting. Toen het Perzische rijk werd ingedeeld in satrapieën (provincies), droeg de satraap (gouverneur) de verantwoordelijkheid voor het onderhoud van de wegen die door zijn gebied liepen. Tijdens militaire campagnes was deze taak voorbehouden aan het leger en werden soldaten ingezet als ‘wegenbouwers’.

Wist je dat ...

… wanneer gewone mensen post of goederen wilden versturen, ze zelf een koerier moesten betalen? Omdat dat duur was, gebeurde het vaak dat brieven werden meegegeven aan reizigers. De privébrieven zijn leuk om te lezen en bevatten vaak een vermaning van de schrijver omdat er te lang geen nieuws was. Bijvoorbeeld: ‘Het is een zonde tegen de goden dat ik niets van je gehoord heb!’

Controle en gezag

De koninklijke wegen hadden nogal wat voordelen ten opzichte van de ‘gewone’ wegen: ze liepen alleen door bewoond gebied (waardoor de kans op een hinderlaag klein was), waren goed toegankelijk voor wagens en konden makkelijk bevoorraad worden. Het is daarom niet verrassend dat niet iedereen er zomaar gebruik van kon maken. Om over een koningsweg te kunnen reizen was een vooraf gegeven, officiële goedkeuring nodig, die in de Persepolis-tabletten halmi (verzegeld document) wordt genoemd. Dit document diende als reisvergunning en vrijgeleide. Het bevatte informatie over het aantal reizigers, de rantsoenen en de route die gevolgd werd. Iedere leider van een karavaan diende in het bezit te zijn van zo’n halmi. Langs de weg waren poststations en pakhuizen te vinden, ongeveer een dagreis van elkaar verwijderd. Iedere keer dat een karavaan een rustplaats passeerde, moest de leider zijn reisdocument laten zien en konden de rantsoenen worden ontvangen uit de pakhuizen, precies de hoeveelheid die was vastgelegd. Het toezicht was zo streng, dat zelfs bij onvoorziene omstandigheden geen extra rantsoenen werden uitgekeerd! Ook de klassieke bronnen laten zien dat de toegang tot de Perzische wegen goed werd bewaakt. Zelfs buitenlandse ambassadeurs hadden toestemming nodig van een satraap om over bepaalde wegen te reizen.

Het was de taak van de koning om de orde te handhaven, ook op de koninklijke wegen. Door de strenge controles van de mannen van de koning hadden mensen met kwaad in de zin, zoals struikrovers, weinig kans. Toch kon de veiligheid van de reizigers nooit helemaal gegarandeerd worden. Daarom werden karavanen vaak begeleid door gewapende mannen.

Een aantal anekdotes van Herodotus onderstreept het beeld van een strenge Perzische surveillance. Zo vertelt hij het verhaal van de Meed Harpagus, die een vertrouwelijk bericht wilde sturen aan Cyrus in Perzië. Omdat hij zich ervan bewust was dat de wegen goed bewaakt werden, verstopte hij een papiertje met daarop zijn boodschap in het lichaam van een dode haas! De dienaar die de boodschap zou bezorgen werd uitgerust met een net, zodat hij zou kunnen doorgaan voor een jager. Uit dit verhaal blijkt wel dat een bericht zonder het Perzische zegel er snel uitgepikt zou worden door de wachten langs de weg.

Voor de Perzische machthebbers dienden het wegennetwerk en het communicatiesysteem vooral politieke en strategische doeleinden. Satrapen waren verantwoordelijk voor de bouw van depots, waarin grote hoeveelheden voedsel en drinken kon worden opgeslagen. Ook nam de administratie maatregelen om de toevoer van water te garanderen. Bij een vijandige aanval was de controle van de koninklijke wegen van groot belang, aangezien zij noodzakelijk waren om de voortgang van een leger veilig te stellen. Secundaire wegen daarentegen leverden weinig voordeel op, omdat bevoorrading van het leger dan alsnog een probleem zou zijn. De vijand had dus de grootste kans van slagen als hij de logistieke voorzieningen van de Perzen in zijn eigen voordeel wist te gebruiken. Ook konden rivieren en kanalen in oorlogstijd als verdedigingsmiddel worden gebruikt. De Perzen plaatsten wachtposten op strategische plekken om hun rijk onder controle te houden. De zogenaamde ‘Poorten’ waren ideaal voor dit doeleinde: dit waren nauwe bergpassen, die door het moeilijk toegankelijke terrein bewaakt konden worden door slechts één garnizoen. Voorbeelden zijn de Cilicische en de Syrische ‘Poorten’.

© Jona Lendering

Het beginpunt van de Perzische koninklijke weg in Sardes

Meer lezen?

  • Briant, P. 2002, From Cyrus to Alexander: A History of the Persian Empire, Winona Lake.


Lijst met filmpjes

- Over de Cyrus Cylinder

Original version:

© Jona Lendering

Een kaart van het Perzische wegennetwerk